Miało być tylko o Noteci, ale duchowa podróż związana ze stypendium, rozlała się dalej, niż mogłam przypuszczać.
Pociurkała po kamieniach. Rozlała się szeroko w deszczowych lasach Wielkopolski. Przerwała tamy, które ograniczały mnie po ekstremalnie trudnych doświadczeniach.
Niespodziewanie dla siebie odnalazłam umiejętność składania słów w wiersze. I nie ma dla mnie znaczenia, czy to są dobre wiersze, czy wręcz przeciwnie. Bo najważniejsze dla mnie jest to, że są.
Straciłam je, gdy w moim życiu było bardzo, bardzo ciężko. Mówię czasami, że gdyby ktoś nam przedstawił scenariusz trudnych doświadczeń, z którymi musimy się zmierzyć, to pewnie byśmy powiedzieli – nie, nie dam rady, od razu położę się i umrę. Jednak gdy te trudne doświadczenia się dzieją, krzepniemy i krok po kroku dajemy radę.
Czasami cena jest duża. Ja zapłaciłam brakiem umiejętności pisania wierszy, która to umiejętność od dzieciństwa pozwalała mi nazywać emocje, radzić sobie z nimi, łapać dystans. Bardzo mi tego brakowało. Czułam się, jakbym straciła coś, co czyniło mnie w pełni żywą istotą.
I nagle, na tych rzekach, słowa znów popłynęły. Najpierw nieśmiało, a potem z siłą fali powodziowej, która i niszczy, i oczyszcza wszystko. I co dziwne, nie były opowieścią o moim wewnętrznym świecie, ale kroniką spotkań i zadziwień ludźmi, którzy pojawili się na szlaku. Jak rzeka mijałam ich i zostawiałam za sobą, niosąc jednak dalej historię, jaką mi opowiedzieli.
I to wszystko, co mogę napisać o wierszach pisanych na rzece, w kajaku, w namiocie rozbitym nad rzeką, na pieńkach przy ogniskach, w zwyczajnych, szkolnych zeszytach. Niech tu sobie po prostu płyną.
I cieszę się Euforię zamykam szczelnie przytłumiam odcinam delikatnie od dostępu tlenu od nadmiaru też można zwariować oszaleć ze szczęścia ogłupieć doszczętnie to wariatka powiedzą i przymrużą oko na wszystkie nieuczynione prawdziwie szaleństwa to wariatka powiedzą i dadzą mi spokój niech się cieszę jak głupi swoją bateryjką tak Alicja mówi gdy chce opowiedzieć o radości z niczego tak błahej że pięknej.
Słowa Słów nie było przestałam ich pragnąć nazywać siebie za ich pośrednictwem a pamiętam, powiedziała Ewa, zupełnie jak by to było w poprzednim wszechświecie, jak ty z pełnią dzieci stawałaś się faktem i pamiętam, powiedziała Ewa, twój tomik i wiersze, których się po tobie nikt z nas nie spodziewał a mi wraca pamięć i słowa wracają tylko jakieś inne niż kiedyś w dziewczyństwie.
Bezruch Celebruję bezruch rozkminiam drżenie listka pszczołę pijącą wodę podmuch wiatru na wierzbie a wiesz, powiedział Krzysiek, jak mi raka znaleźli to zaprosiłem kolegów usiedliśmy przy wódce toasty wznieśli za śmierć nie za życie a życie takie piękne było i takie soczyste pięćdziesięciu sześciu kumpli śpiewało mi sto lat i żyję tylko tego ostatniego PET-a niespieszno mi zrobić a biedronka wspięła się na wiotkie źdźbło trawy i odeszła w niebo.
Starość Nic zdarzyło się wszystko minęło najlepsze nic usta otwarte w zdumieniu że znikło powietrze a przecież schodów przede mną od cholery jeszcze.
Jak można Wypieram z głowy że samotność że z nikim nie prześmieję wszystkich chwil codziennych a wiesz, mama już dawno w ogrodzie, mówi tata przy kuchennym stole, szklarnię trzeba ogarnąć i chwasty rosną zupełnie jakby oszalały jak długo można żyć w tym twoim życiu w biegu, w zachwyceniu, w odwiecznej podróży lepiej weź się za robotę jakiś konkret uchwyć a nie ganiaj po niebie z tymi obłokami i nic się nie zmieniło samotność boli w zieleni stokrotka ją kocimięci i pachnie tatarak.
Syndrom oszusta Odrobiłam lekcje z samotności zaśmiewanej śmiechem z bólu zabieganego ze smutku zatroskanego o innych bo przecież nie o siebie a teraz zeszyt zamknięty przyznaję, ściągałam by odpowiedzi nie siały złego niepokoju przyznaję, robiłam to dobrze nikt się bardziej nie uśmiecha ode mnie i co z tego kiedy wiem, że nic nie wiem, nie potrafię, nie umiem żyć już bez depresji.
Misiek A Misiek myśli ma rozbiegane na wszystkie strony świata odgarnia je z czoła jak włosy nieuczesane i pyta o wszystko o co pytać nie wypada tak po prostu tak zwyczajnie niepełnosprawni w swojej dorosłości silimy się na szczerość a Misiek myśli ma rozbiegane i cieszy się życiem.
Nie wchodzi się dwa razy do tej samej rzeki Asia nie przestaje mówić opowiada mi życie a ja słucham na brzegu rzeki przepuszczam wodę przez palce chłonę przemijanie.
Pokłonimy się nowym brzegom A jutro popłyniemy daleko tak zaczyna się wiersz o nadziei i inny jeszcze o lasach zielonych zapuszcza we mnie korzenie mam pięćdziesiąt siedem lat mówi Asia śmiejemy się że kolejnych trzydzieści co najmniej w kajaku ludzie tak długo nie żyją ile my chcemy jeszcze cieszyć się tym życiem.
Nad rzeką Czekam pozwalam sobie na bezruch na błogi uśmiech na nicnierobienie a Gosia już sprawdza z którego końca świata ściągnąć mnie na ziemię przytrzymać żebym była po prostu tu i teraz (niedawno nauczyłam się prosić o to, żeby była) słońce plącze mi włosy rozświetla widzenie źdźbła traw delikatnie muskają mi serce.
Kąpiel w deszczu Krople kropliście wpadły do jeziora nawalnie, tysiącami milionami może skakały po zielonej toni na głębinie dzieliły się kropliście bryzgały perłami a słońce słońce z nieba zeszło i rozświetliło perły swymi promieniami.
Dobrze jest Zieloność rzeki przywraca mi spokój złoto łach odwraca oczy od szarości pieszczę wodę piórem pożyczonego wiosła a wiesz, mówi Krzysiek, dobrze jest tak płynąć spomiędzy kamieni śmiga wielka ryba i znika jak życie.
Obłocznie mi Dłońmi nabieram obłok z rzeki deszcz kapie z moich opalonych palców zobacz, ważka usiadła na dziobie mówię sama do siebie i śmieję się z tego że jak na bezludnej wyspie stara kobieta sama z sobą gada ot, życie a między obłokami rybi drobiazg zastygł w niebycie.
Szczęśliwa jestem Daję mięśniom odpocząć w trawie trwam w bezruchu na słońcu czemu się pani uśmiecha pyta Misiek a mi się dusza śmieje z tej zieloności pod powiekami z tego skoku kajakiem z progu po spalonym młynie szczęśliwa jestem, Misiek, mówię z mojego bezruchu Misiek obraca to szczęście jak monetę w dłoniach nie rozmienia na drobne.
W ogrodzie Kipię życiem takim oszalałym ze szczęścia że wiatr głaszcze mi skórę że słońce wtapia się w serducho a przegorzan kłuje gdy wyrywam chwasty z kocimiętek, nagietków i białych krwawników dłonie pieką od pokrzyw myśli pieką zielenią zrywam cierpką brzoskwinię tak smakuje szczęście.
Śnienie Zasypiam w samo południe spełniona wyrwaniem chwastów z życia a jutro takie odległe jak starość a może nawet jak młodość jak kto sobie woli nie budźcie będę daleko mogę nie zdążyć z powrotem a mucha w sieci pająka lamentuje nad życiem.
Ruchome piaski Nektarynka schrupana na rzece pasztet z kogutkiem a wiesz, mówi Szymon, tkwię w takim marazmie do dupy to życie żadnej ekscytacji nic nic już po prostu bez sensu to życie zacznij pływać kajakiem mówię z wodorostów a on dalej ciąży kamieniem u szyi.
Spotkania Na elektrowni w Byszkach przysiadł się Czajkowski lat siedemdziesiąt jeden uklęknął między trawami polną marchwią, krwawnikiem i tą fioletową wyką, co przywabia trzmiele a wiesz, znam tę rzekę nie ma na niej ludzi a dawniej bywało że dzień w dzień płynęli a przy jazie bolenie i pstrągi cieszą się z tej nagłej rzeki bezludności i ponton mi kradli, tego Titanica, ale nigdy na dobre z życia mi nie zniknął a wiesz, znam tę rzekę opowiem ci życie zamknięte jak kłódki robione w warsztacie jedna nawet cztery kilo miała a w wierzbowych krzewach śmignęła łozówka dziwiąc się wszystkiemu.
Minęło Jak mogłaś być ważna to już jest nieważne granatowe chmury lśniących świtezianek na liściach żółtych grążeli i białych grzybieni a nad nimi szablaki ostro tną powietrze umarłam prawie lecz do światła nie szłam mówi Renia a ja widzę moją rzekę prześwietloną słońcem i dno złote od piasku i lśnienia kamieniem jak mogło to być ważne to już jest nieważne.
Mętna woda Na Pile Kalinie albo w jakimś innym miejscu gdzie las sosnowy nad samą rzekę schodzi zmącił nurt niepokojem a moja partnerka to nigdy na kajak nie siadła do wody to tylko po kostki dwa razy do pasa a dla niego leszcze do pół kilograma to kleszcze a nie leszcze tak patrzy na życie chleb zapity pospiesznie łykiem zimnej wody nieś mnie zimna rzeko dreszczem w chłodny spokój.
Myśli nienazwane Zapadłaś we mnie zielonością rzeki podmywasz brzegi chłodzisz myśli nurtem a zimorodek wpadł w wodę aż mocno plusnęło bryzgnęło kroplami w poszarzałe niebo błysnęło srebrem wyłowionej rybki i błękitem myśli jeszcze nienazwanych że pozwolę ci się ponieść aż do morza granic.
Łzy roniąc nad Roninem Jabłka spadają na ziemię i jelenie przychodzą do pasieki mówi Kasia a ogień pod kuchnią mruczy po kociemu że życie nie jest takie jak by się marzyło i o śmierci Roniego wspomina trzaskając beztrosko gdy kawałki drewna znikają w niebycie a Roni macha ogonem nowotwór ma w sercu ale na miłość ciągle miejsce pozostało nie martw się mówi Roni przecież wino cierpkie słodycz w myśli wlewa gdy gwiazdy spadają.
W Macharcach Cisza taka tylko żurawie na łąkach dziobią krążek słońca i pszczoła zagląda przez okno śpij nawet do dziesiątej mówi Kasia co z tego gdy żółte listki lipy co milczy nad pasieką sny z mgieł wyganiają na drugą stronę szosy.
Pusto w sercu Brak długopisu staje się coraz bardziej dojmującym brakiem bo jak tu pisać wiersze o świcie i o świecie wilga za oknem na tej lipie z żółtymi listkami dziwi się pszczołom że dopiero wyglądają z uli tak, zmieniłam życie tak bardzo, że sama siebie nie poznaję i marzę o sklepie w którym sprzedają długopisy.
O milczeniu Wojtek od tego sadu z którego jabłek się nie zbiera nad Czarną Hańczą podnosi kamyki słów o rzece i o życiu a potem na werandzie w Macharcach czyta prawdziwie nieprawdziwe historie na głos zasłuchanym dziewczętom ze srebrem we włosach i czerwienią w sercu a wiesz, mówi Wojtek jak na Podlasiu nie masz psa i kota to z kajakiem gadasz gdy płyniesz w nieznane a ja po ojcu kajak zostawiłem na brzegu na wieczną samotność i z kim będę gadał? gumowy kajak nie śpiewa tak samo jak dziewczyna, co nuci z brzegu Czarnej Hańczy o Jasieńku, co konika poił milczymy o tęsknocie za końcem podróży tyle słów napisanych i wciąż ich za mało.
Marzyciel Czas płynie sobie my robimy sobie mówi Piotrek na festiwalu o książkach obraca w dłoniach marzenia a potem zapala księżyc i rozwiesza gwiazdy w oknach chałupy drugiego Piotra samowar lekko syczy jak świerszcze na łąkach głos się niesie w dolinie z mgłami poplątany słów brakuje w milczeniu nocą przemijamy.
O mówieniu a może o pisaniu Jeśli siedzsz na kiblu to przemawiasz z kibla i słyszysz echo płynące od sedesu mówi Mirek na brzegu Czarnej Hańczy wszystko sprowadza się do niezakłamywania do pisania jeden do jednego choć czasami w groteskowej formie by dosłowność smrodem nie zatkała uszu Mirek pisze książki same mu się piszą w zasadzie głos w głowie na głos je dyktuje ale głos mu zamilkł w puszczy nad granicą gdy zobaczył to wszystko czego nie widzimy.
Mówi wolontariusz Nie jestem specjalistą od optymizmu i od pocieszania tu jestem tu stoję inaczej nie mogę choć chciałbym bo straciłem życie na życie dla innych.
Ile można Ile można się dziwić historią świata, tymi zaklęciami że takie były rozkazy że wiosną na granicy Jezus umarł w Polsce ile można brodzić przez strefę bezprawia na błotnistej delcie nikną bez powrotu ludzie a może niknie człowieczeństwo nie wiem słów brakuje z dusznej bezsilności ile można milczeć do ostatniej śmierci.
Co wieś to inna pieśń Minęły te czasy gdym ci otwierała minęły te czasy gdym z tobą gadała śpiewają u Piotra nad brzegiem Czarnej Hańczy kto kochania nie zna u Boga szczęśliwy ma nockę spokojną, dzionek nietęskliwy śpiewają u Piotra na łące przy chałupie rozkosz moja rozkosz gdzieżeś się podziała czyżeś z wodą poszła czy z ogniem zgorzała śpiewają u Piotra gwiazdy lecące z komina młodość moja młodość i to miłowanie wszystko przeminęło tęsknota zostanie.
W domu Dziś pierwsze żurawie kręcą kółka w niebo przeglądam kalendarz z tęsknoty za rzeką ciągle jakieś życie zupełnie nie moje trzyma mnie na miejscu a tam nad Notecią pewnie rykowisko i trawy rudzieją od porannych chłodów może wilki wyją puszczyki się śmieją tyle wschodów mnie mija i słońca zachodów.
Zachód Pięknie siada mówimy o słońcu siedząc pod wygodną wierzbą jeszcze nie teraz ale gdyby jednak to nie żal umierać a wiecie, mówi Michał to nie tak bo przecież jeszcze nie chcę ale gdyby jednak to jestem gotowy patrzymy sobie w oczy czujemy tak samo wiatr ze skrzydeł żurawi plącze błękit z nieba z gałęziami wierzby pod którą siedzimy.
W Słońsku Na stacji pomp oczy zamknęłam na świat niech się nie widzi szczebiot jaskółek piukanie mazurka pisk zimorodków gruczenie żurawi plusk wody spłoszonej przez bobra a po strzałach lament ostrzelanych gęsi Michał mówi wymachując procą panowie nie byli dziś zadowoleni z pytań o to czy chcą pierdolnąć gąskę i czym im staje jak sobie pierdolną może nawet uciekli już z wału ze swymi strzelbami jeden huk czy ty strzelasz czy do ciebie strzelają nie boję się, mówi Michał a słońce wygląda z liści żółtych grążeli powrócił nam spokój.
Zarażeni Gęsie postrzałki nielotne z zabitymi skrzydłami trzymają się krzykliwych łabędzi jakby im to świat na nowo pomogło otworzyć a może pomogło zamknąć odskrzydlić marzenia a lubi pani kurczaki? pytają myśliwi na wale nie lubię – mówi Danusia no tak, wy zarażeni filmami Agnieszki Holland życia nie rozumiecie ani ochrony przyrody gęsie postrzałki nielotne też nie rozumieją kto im zabrał ich niebo.
Wdech wydech… Śpię w cieniu na bujaku czajki latają mi pod powiekami i kania kwili a wiesz, mówię do siebie świat okazał się większy niż twoje oczekiwania nie spodziewałaś się tego że tyle dostaniesz a żołny w pełnym słońcu uskrzydliły tęczę i rybołów postawił kropkę na dniu pełnym szczęścia.
Konie nad Wartą Nie rozumiem dokąd prowadzi ta droga na wale przy stacji pomp patrzę długo jak się gonią zimki na bezkres łąk się zagapiam i wierzby przy drogach zielony dzięcioł się śmieje z mego w ciszy trwania złote siewki przecięły niebo nad kanałem a pamiętacie, mówił dzisiaj Michał tego białego ogiera z łąki po prawej stronie i tego czarnego z tej łąki po lewej jak tańczyły na brzegach kanału prężąc mięśnie dumnie jak grzywami trzęsły, biły kopytami jak na ich grzbietach słońce z łąk wstawało jak lśniły od rosy i od słońca blasku nie ma już żadnego na wycieczkę do Włoch oba pojechały wypruli z nich życie patrzę na wolne konie płynące przez łąki źrebak się tarza w trawie gdy zachodzi słońce nie wiem gdzie jest droga którą pójdę w wieczór do samego końca.
Wschód Z okna widzę jak słońce się wznosi jak skacze po balotach zwiniętego siana a potem na czubek wierzby przeskakuje zwinnie i na grzbiet żurawia a potem wyżej kluczem gęsi leci toczy się po smugach lotu samolotów by zawisnąć na niebie w sieci chmurnych splotów.
Przy ognisku Tak się zdarzyło dzisiaj gdy się niebo stało ciemne, rozgwieżdżone, z księżycowym sierpem że się na tym niebie zgubiły żurawie i dwa klucze gęsi a wiecie, mówi Michał siedząc przy ognisku tam z góry gdy one patrzą zgadując gdzie lecieć każdy strumień, rzeka, każde rozlewisko świeci i odbija gwiazdy wskazując im drogę co u ciebie, pyta z boku Iza przecież życie zmieniałaś czy wiesz dokąd idziesz patrzę w rzekę srebrzy się w ciemności przelewa jak płynny ołów i pochłania gwiazdy wiem jak za tą srebrną nitką wędrują żurawie i ja przy okazji.
Babie lato a może nawet jesień W żadnym już miejscu nie jestem u siebie połowicznie bywam może nawet w ćwierci na pajęczych nitkach niknę w niepamięci.
Na łąkach Do śmierci kilka słów zaledwie brakuje do śmierci z zachwytu jeszcze mniej potrzeba gdy mgły się z łąk podnoszą w chłodny błękit nieba.
Niepokój migracyjny Wszystkie mamy gdaczą tak samo chorobę trzeba wyleżeć, synku wygrzać dać sobie odpocząć i syrop z cebuli jak eliksir życia herbatę lipową mleko z miodem i czosnek a tu rzeka czeka zielona ze smugami złota pachnąca jesienią tak, mamo mówi grzecznie Bajo przyjadę dzisiaj, odetchnę wypiję syrop z cebuli i spycha kajak na wodę bycie jest ważniejsze niż życie bez życia.
Tak to jest Zmókł mi zeszyt tym razem w jeziorze utopiłam wiersze złota woda je zmyła złotymi zgłoskami przepadły między moczarką a kępami traw o nazwie nigdy nie poznanej osiadły na dnie w towarzystwie skójek a może innych szczeżuj nie stały się perłą.