Niedziela. Lekcja druga. Pani przewodnik mówi, że Marokańczycy to mistrzowie świata w uprawianiu najtańszej formy rozrywki – byciu z innymi ludźmi. I coś w tym jest, bo na słonecznych wzgórzach na skrajach miast widać całe rodziny odpoczywające na trawie, przechadzające się wzdłuż drogi. Wszyscy rozmawiają, odpoczywają, cieszą się słońcem, którego w Maroku przez ostatnie tygodnie nie było zbyt wiele. Podobno kraj nawiedziły rekordowe opady deszczu i śniegu, w co wierzymy, bo część pól stoi pod wodą.
Podobno główne filary gospodarki Maroka to rolnictwo, rybołówstwo, turystyka, fosforyty i rzemiosło. Podczas przejazdów łapiemy migawki rolnicze. Widzę panów, którzy na polach jęczmienia i pszenicy ręcznie rozsiewają nawóz. Idą w szeregu, każdy z płachtą wypełnioną nawozem. Sięgają do tej płachty dłonią, a potem zamaszystym ruchem sypią jej zawartość na ziemię.
Kolejna migawka. Na polu stoi wóz, do którego zaprzężono drobnego konika. Na wozie stoi taki tysiąclitrowy mauzer wypełniony cieczą. Dwaj panowie z opryskiwaczami na plecach idą ramię w ramię przez zieleniejące zboże i robią oprysk. Domyślam się, że pewnie na chwasty.
I kolejna migawka. Wśród pól, na skraju jakiejś osady, wydeptany spłachetek ziemi i dwie prowizoryczne bramki. Na „boisku” grupa chłopaków kopie piłkę. Dalej na plantacjach truskawek widać pracujących ludzi. Niedziela to też czas na pracę w polu. Pracę, która nigdy się nie kończy, bo w Maroku ciągle coś rośnie i czeka na zbiór.
Dalej dwa osiołki zaprzężone do narzędzia spulchniającego glebę. Muł ciągnący wóz po szczycie wzgórza. Ludzie siedzący na polu między ściętymi pasami roślin.
Słucham co mówi pani przewodnik. W październiku zaczynają się zbiory pomarańczy. W grudniu zaczynają się mandarynki. Styczeń – truskawki. Czerwiec, lipiec – opuncja. W lipcu pojawiają się marokańskie arbuzy. Podobno są takie pyszne, że jeśli się je raz spróbuje, to potem człowieka już żaden arbuz nie zachwyci. W sierpniu zaczynają się granaty.
Pszenicę i jęczmień kosi się w maju. W wyższych partiach gór żniwa odbywają się w czerwcu. Podobno wtedy na polach widać pełno ciągników i kombajnów. Kukurydzę zbiera się dwa razy w roku.
Oliwki. Zaczyna się od zbioru zielonych oliwek. Jeśli ktoś nie chce zielonych, to czeka chwilę, aż zrobią się żółte. Można poczekać jeszcze dłużej, to będą się przebarwiać na różowo, niebiesko, fioletowo i wreszcie czarno. Pod drzewami rozkładane są płachty, a potem drągami oliwki otrzepuje się i strząsa z gałęzi.
Dęby korkowe. Zanim po raz pierwszy zedrze się z nich korę, muszą rosnąć 27 lat. Potem trzeba czekać kolejne 9 lat, aż kora odrośnie. Dopiero potem można znowu obedrzeć ją z pnia.
Pod folią rosną bananowce, które owocują przez cały rok. Banany marokańskie są małe, ale pachną zupełnie inaczej niż te, które są dostępne w polskich sklepach. I smakują obłędnie, podobnie jak pomarańcze.
I jeszcze kilka migawek z marokańskiej wsi. Zielone pola, rozlewiska i stada bocianów tnących błękitne niebo. Wśród domostw dwa bocianie gniazda i siedzące w nich bociany. Bocian spacerujący powoli przez zieloną trawę.
Dzisiaj dzień zaczęliśmy od zwiedzania meczetu Hassana II w Casablance. Meczet stoi przy samym oceanie, więc po raz pierwszy mogłam popatrzeć na Atlantyk. Podobno w meczecie mieści się 21 tysięcy wiernych. Na placu wokół świątyni kolejne 82 tysiące. Takie tłumy zbierają się tutaj dwa razy w roku. Do niedawna minaret w Casablance był najwyższy na świecie, ale przebił go ten wybudowany w Algierii. Dach na meczecie jest rozsuwany i zdarza się, że ze środka świątyni można patrzeć prosto w błękitne niebo. Oprócz informacji o tym, że przed modlitwą muzułmanie dokonują ablucji (myją stopy, kark, uszy, oczodoły, przepłukują usta i nos). Jeśli nie dysponują wodą, sięgają po piasek, a w ostateczności po kamień do ablucji.
Co jeszcze? Muezini i mułłowie nie są duchownymi. Podobno muzułmanie uznają, że nikt nie musi pośredniczyć pomiędzy człowiekiem a bogiem.
Przejeżdżamy do Larache. Obchodzimy wokół Fort Al. Kabibat, podziwiamy ocean i kolonialne budynki starego miasta. Kupujemy owoce na targu, a potem przy placu hiszpańskim zajadamy się krewetkami i kalmarami. Jedziemy do Assilah. Kręcimy się w granicach wyznaczonych przez mury obronne wzniesione w XV wieku przez Portugalczyków. Zachwycamy się muralami, które powstają podczas corocznych Międzynarodowych Festiwali Kultury. Zaglądamy w zaułki. Zaglądamy do sklepików.
Drzwi, okiennice, a czasami i ściany pomalowane są na niebiesko. Indygo – tak chyba najlepiej określić ten odcień błękitu, ale te niebieskości pojawiają się w różnych odcieniach, a czasami nawet przechodzą w fiolety. Podobno ten niebieski kolor odstrasza insekty. I złe duchy również.
