Portowe nabrzeże Kampen wypełnione jest rodzicami i dziadkami z dziećmi, którzy podrygują w rytm głośnej muzyki, a czasami podśpiewują wraz z prowadzącym: „Zwarte Piet ging uit fietsen, toen knapte zijn band. Toen moest hij gaan lopen, met de fiets aan zijn hand”. To piosenka o niezbyt mądrym pomocniku świętego Mikołaja, który wybrał się na przejażdżkę rowerem, ale pękła opona i musiał wracać niosąc rower w rękach.
Listopadowy poranek jest pogodny i bezwietrzny. Słoneczne promienie prześwietlają mgły wiszące nad rzeką Ijssel. Wszyscy z niecierpliwością spoglądają w dół rzeki, skąd ma przypłynąć Sinterklaas. Najpierw pojawiają się pojedyncze łodzie, a w końcu przeciągłe buczenie okrętowej syreny zwiastuje pojawienie się kolorowego statku, który dziś wystylizowany został na parowiec. Na jego pokładzie w rytm melodii granych przez orkiestrę dętą podskakuje mała armia Zwarte Pietów. Gdy okręt dobija do nabrzeża, Sinterklaas schodzi na ląd i zaczyna się zabawa. Pomocnicy Mikołaja rozdają słodycze. Potem Sinterklaas dosiada rumaka i rusza na objazd najstarszej części Kampen.
Żeby nie było tak słodko – wokół Zwarte Pieta toczy się poważna dyskusja, gdyż według tradycji niezbyt rozgarnięty pomocnik Mikołaja jest czarnoskóry. Dlatego, żeby uniknąć oskarżeń o rasizm, coraz częściej rezygnuje się z malowania skóry na czarno. Co najwyżej przyciemnia się nieco twarz, albo maluje na inne fantastyczne kolory, na przykład zielony czy niebieski.
Kampen to liczące niecałe czterdzieści tysięcy mieszkańców miasto hanzeatyckie położone we wschodniej części Holandii. Niemal codziennie przechodzę przez gotyckie bramy, oddzielające starówkę od przepięknego parku, w którym po alejkach spacerują kaczki, bernikle, domowe gęsi, kokoszki i cała czereda kosów, kwiczołów, kawek, sikor i innego mniejszego tałatajstwa. Miasto przecinają liczne kanały, wzdłuż których ciągną się ulice i zwarte szeregi kamienic. Niektóre z budynków pochodzą z XVII wieku. Na ich fasadach odkrywam lata, w których powstały – 1603, 1683, 1686… Zapuszczam się w wąskie zaułki łączące główne ulice. Wszyscy chyba słyszeli o krzywej wieży w Pizie. Tymczasem Kampen także ma swoją krzywą wieżę – przed laty funkcjonował w niej ratusz.
Zawierucha wojenna łaskawie obeszła się z miastem, choć nad rzeką znajduje się postument upamiętniający ofiary wojny, a na synagodze wisi tablica z nazwiskami żydowskich mieszkańców Kampen, którzy zginęli w obozach koncentracyjnych.
Uwielbiam włóczyć się wzdłuż nabrzeża rzeki, a zwłaszcza w miejscu, gdzie do brzegu cumują barki, statki wycieczkowe i żaglowce. Zaglądam także do mniejszych portów, gdzie cumują kutry, żaglówki i niewielkie łodzie. Frapuje mnie pytanie, czy na pływanie zwykłą łódką z silnikiem trzeba mieć jakieś specjalne uprawnienia i ile by kosztowało wynajęcie takiej łodzi.
Moja fascynacja wodnym światem Kampen z dnia na dzień rośnie. Już wiem, gdzie na noc zapadają stada dzikich gęsi. Na których słupach skrzydła suszą kormorany. Rozróżniam gardłowe trąbienie latających nad rzeką bernikli.
W centrum oba brzegi rzeki spina podnoszony most z charakterystycznymi, złotymi kołami. Drugi, znacznie wyższy, znajduje się kilka kilometrów dalej w górę rzeki. Na wałach zbudowano ścieżki pieszo-rowerowe. Kilkanaście minut marszu wystarczy, by znaleźć się na łąkach, na których pasą się krowy. Także nad rzeką stoi drewniany wiatrak. Wokół miasta natomiast rozmieszczone są nowoczesne turbiny wiatrowe. Tak to historia łączy się ze współczesnością.
Podczas spacerów nad rzeką śledzę barki sunące pod mostami. Patrzę na mewy siadające na żaglowcach. A gdy mgły się podnoszą i rzeka zaczyna pachnieć, czuję zew przygody i to, że jestem gotowa, by zobaczyć, co też jest za kolejnym zakrętem.
Także nad rzeką stoi ławeczka z napisem w miejscowej gwarze. Napis jest w zasadzie zapytaniem „Od kogo jesteś?”. I nie jest to typowe dla wielkich miast zapytanie – skąd jesteś, skąd pochodzisz. Pytanie jest z tego świata, który i w Polsce niemal zupełnie zanikł. Z tego świata, w którym wystarczyło powiedzieć, czyim krewniakiem się jest i już wszystko było jasne, bo sąsiedzi się znali, a świat się kończył najdalej na sąsiedniej wiosce.
W poniedziałki i soboty na starówce rozkładają się stragany z owocami, kwiatami, wypiekami, wędlinami, przyprawami, ubraniami i przeróżnymi drobiazgami. Znów pojawia się wrażenie takiej swojskości, niesamowitego podobieństwa tych lokalnych ryneczków działających w różnych częściach świata. Obcobrzmiące okrzyki niosą ze sobą te same treści – świeeeżee owooooce… paaaachnące bagietki… kooooomu, komu, bo idę do domu…
Z ryneczku jest tylko kilka kroków do miejscowego muzeum. Fascynuje mnie mural na elewacji nawiązujący do wodnego świata Kampen. Znajduję na nim łyski z młodymi pisklakami odtworzone z niezwykłą dbałością o szczegóły, kaczki, ale także szklane i plastikowe butelki wystające z wody. Dowiaduję się od synowej, że ten mural został naklejony na budynek i jest to czasowa wystawa mówiąca o konieczności dbania o czystość rzeki, nad którą położone jest miasto. W ciągu roku organizowane są także akcje sprzątania rzeki, co zazwyczaj kończy się wyłowieniem z dna co najmniej kilku rowerów.
A jeśli chodzi o rowery, to miasto oplata sieć ścieżek rowerowych. Rowery stoją przed domami. Rowerami jeździ się do pracy, na zakupy, do szkoły czy kościoła. Także przed domami, nawet w ścisłym centrum, stoją ławeczki. Nie bardzo jeszcze wiem, czy wypada na nich przysiąść, czy w założeniu służyć mają wyłącznie domownikom i najbliższym sąsiadom, ale myślę sobie, że to dobrze, że są, że jest w tym jakaś mądrość ludowa, widoczna jeszcze na Podlasiu czy Suwalszczyźnie, gdzie ławeczka jest instytucją. Ważniejszą od wszystkich innych instytucji.
Tu zresztą sporo dzieje się na ulicach. Przed Halloween na niektórych uliczkach mieszkańcy rozwiesili pajęczyny z pająkami, czarownice, kościotrupy i inne elementy nawiązujące do tego święta. Gdzieś wypatrzyłam nawet słoiki ze sztucznymi tarantulami, gałkami ocznymi czy uciętymi paluchami. Mieszkańcy ulicy, przy której mieszkamy, już uruchomili świąteczne światełka, na które się złożyli.
Za sprawą ogromnych okien, przypominających witryny sklepowe, świat ulicy jest dosłownie na wyciągnięcie ręki. W niektórych domach żaluzje są otwarte i widać mieszkania i toczące się w nim zwyczajne życie. W niektórych okna są miejscem, gdzie pojawiają się nawiązujące do różnych świąt dekoracje. Mikroskopijne ogródeczki przed domami stanowią wyzwanie dla właścicieli, bo wcale niełatwo jest na trzech, czterech metrach kwadratowych ułożyć ciekawą, kwitnącą kompozycję.
Zwracam uwagę na szmatki poprzywiązywane do samochodów. Wszystkie takie same, w odcieniach ni to bordo, ni czerwieni, poprzeplatane innymi kolorami. Okazuje się, że to wyraz solidarności z holenderskimi rolnikami. Na początku roku tutejszy rząd przyjął plan redukcji emisji tlenku azotu. Będzie to skutkowało zamknięciem części gospodarstw rolnych i redukcją pogłowia zwierząt. Ronicy z zamykanych gospodarstw mają czas do 2030 roku na zmianę życia, bo w planach holenderskiego rządu jest przymusowy wykup części gruntów.
Dopiero zaczynam poznawanie Kampen. Chcę jeszcze odnaleźć figurkę chłopca dźwigającego na barkach wielkiego szczupaka. Chciałabym odwiedzić wystawę ikon i fabrykę cygar, z których niegdyś słynęło miasto. I pójść na świąteczny koncert do katedry. Coraz bardziej podoba mi się to stare, malownicze Kampen, a ciekawość pcha mnie do kolejnych wypraw zaułkami miasta.