Październik tonął w złocistościach. Słońce wyzłacało liście buków, dębów i klonów rosnących wokół Antonina. Z każdym kolejnym dniem października las był coraz bardziej kolorowy. Czerwienie, żółcie i płowiejące zielenie przeplatały się z brązami.
I słowa sypały się lekko, jak liście z jesiennych drzew. Bo dla słów pojechałam do antonińskiego pałacyku, by w ramach programu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego „Goście Radziwiłłów” pisać książkę o niewielkim miasteczku położonym na północy Wielkopolski.
Obfitość… To słowo, które jako pierwsze przychodzi mi na myśl, gdy wspominam las wokół Antonina. Pierwszy spacer do rezerwatu Wydymacz zabrał mi sporo czasu, ale odległość pokonałam niewielką, bo trwał właśnie wysyp grzybów przeróżnych gatunków. Co chwilę zatrzymywałam się przy kolejnych okazach, kucałam, wyginałam się, kładłam na wilgotną ściółkę, by zrobić jak najlepsze zdjęcie.
Niektóre z gatunków widziałam po raz pierwszy w życiu. Inne po raz pierwszy oglądałam w takiej obfitości. Łuskwiaki tłustawe, maślanki wiązkowe, lakówki pospolite, suchogrzybki, rycerzyki czerwonozłote, ruliki nadrzewne, czubajniki czerwieniejące… Zachwycił mnie intensywnie cytrynowy wykwit piankowaty. Te wszystkie nazwy poznawałam dzięki Agnieszce Krawczyk, specjalistce od grzybów, której podrzucałam zdjęcia do oznaczenia. To dzięki niej te wszystkie grzyby nie zostały bezimienne.
Dęby antonińskie… Już pierwszego dnia zakochałam się od pierwszego wejrzenia w najbardziej żywym z martwych dębów. Ogromny pień z wyciągniętymi w niebo ramionami konarów urzekł mnie bez reszty. W jego wnętrzu toczyło się życie po życiu – wyrastały z niego grzyby, prosty, mchy, paprocie. Podobno w cieplejsze miesiące wypatrzyć w nim można było pachnice i koziorogi dębosze. Pomnikowych dębów (żywych i martwych) jest wokół Antonina więcej, w połowie ubiegłego wieku takich o obwodzie ponad dwieście centymetrów naliczono trzysta sztuk, z czego czterdzieści dwie sztuki miały obwód przekraczający czterysta centymetrów. Obecnie wiele z nich czas dosłownie powalił na ziemię. I znów nie mogłam się zdecydować, czy wolę te żywe, bujnie wyrastające w niebo, czy te martwe, które dały życie innym życiom.
Woda… Niemal za bramą pałacową zaczyna się rezerwat Wydymacz ze sporym stawem. Z drugiej strony rozlewa się jezioro Szperek, w którym ogromne ryby pławiły się wzbijając w niebo fontanny wody. Park i las przecinają liczne strumyki i rzeczułki. Leśna droga wiedzie wprost nad stawy Kocięba. Potem można dojść do kolejnych stawów, i kolejnych, aż do rzeki Barycz, w której zakochałam się dzięki Arturowi Homanowi i filmowi „Rytmy Natury w dolinie Baryczy”. Las jest pełen wilgoci, pełen życia możliwego dzięki wodzie. Zachwycałam się tą wilgocią, pomimo tego, że w październiku pełno było komarów. Na szczęście te antonińskie komary nie dorastają do pięt komarom z Supraśla.
Spotkania… podczas wędrówek nigdy nie byłam sama. Na ścieżce w rezerwacie często pojawiał się dzięcioł czarny. Jego mniejszy pobratymiec dzięcioł duży intensywnie opukiwał gałęzie w koronach drzew. Na stawach kręciły się łyski, perkozy, kormorany, łabędzie, krzyżówki. Na stawach i nad Szperekiem wyobraźnię rozpalały zimorodki. Wśród buków i dębów kręciły się kowaliki, sikory, strzyżyki, sójki, pełzacze, mysikróliki i raniuszki. Ziemia pełna była tropów zwierząt, które przemierzały las przede mną – jeleni, lisów, dzików. Raz jeden znalazłam tropy, które z pewną dozą nieśmiałości zakwalifikowałam jako wilcze.
Pałac myśliwski… W 1824 roku w Antoninie powstał wyjątkowy pałacyk zaprojektowany na zlecenie księcia Antoniego Radziwiłła przez Karla Friedricha Schinkela. Przez lata pałacyk był miejscem, w którym toczyło się ożywione życie artystyczne. Bywał tu między innymi Fryderyk Chopin. Obecnie pałacyk znów tętni życiem. Odbywają się w nim koncerty, organizowane są wystawy, a od kilku lat w ramach programu urzędu marszałkowskiego „Goście Radziwiłłów” na kilkutygodniowych rezydencjach przebywają poeci i pisarze.
Pałacyk posadowiony jest na fundamencie z rudy darniowej. Ta ruda to temat na odrębną historię, dzisiaj dość powiedzieć, że używano jej do budowy okolicznych domów. Konstrukcja pałacu wykonana jest z drewna, a wypełniające ją ceglane mury obłożono modrzewiowymi belkami.
W środku wzniesiono ogromną kolumnę, która równocześnie jest kominkiem z dwoma paleniskami. Wnętrze sali głównej wieńczy belkowany strop, a na pierwszym i drugim piętrze biegną drewniane galerie, zamknięte balustradami. Z tych galerii wchodzi się do pokoi znajdujących się w skrzydłach pałacu.
Czy pałacyk zamieszkują jakieś duchy? Nie mam pojęcia, ale jeśli już, to pewnie te dobre, przynoszące wenę, bo w Antoninie wszystkim nam rezydentom pracowało się wyjątkowo dobrze. Rytm dnia i pracy wyznaczały posiłki podawane w pałacowej restauracji. Czuliśmy się zaopiekowani, tak jednym słowem opisać można starania zespołu pracowników pałacu Radziwiłłów, by nam, rezydentom, stworzyć najlepsze warunki do pracy.
Wieczorami spotykaliśmy się w sali Waldorffa na długich pogaduchach o literaturze, naszej pracy, życiu. Waldorff nieprzypadkowo został tu przywołany, bo kiedy pałacyk niszczał, pan Jerzy orędował do decydentów, żeby ratować ten unikatowy obiekt.
Miesiąc w Antoninie minął wyjątkowo szybko. Każdy słoneczny dzień przynosił kolejne zachwyty, kolejne ciekawe zdjęcia, kolejne zapisane strony. Cieszyłam się tym pięknem, cieszyłam się towarzystwem wspaniałych, twórczych ludzi i z każdą chwilą nabierałam siły i wiary w to, że droga, którą kroczę, zaniesie mnie w nowe, ciekawe przestrzenie.